Actualiteiten

Relevante nieuws items en ontwikkelingen besproken

Rechtsbescherming onder druk

door | jan 31, 2021 | Hof Leeuwarden, Rechtsbijstand, WAHV

De afgelopen maanden zagen we weer eens hoe slecht het in sommige gevallen met de rechtsbescherming van burgers is gesteld en hoezeer die geweld wordt aangedaan. De toeslagenaffaire heeft duidelijk gemaakt dat zowel de overheid alsook de rechtspraak hebben gefaald. Maar het is niet alleen het toeslagenschandaal waar de rechtsbescherming voor burgers verder wordt afgebroken. Vaak gebeurt dat onopvallend, en gemakkelijker daar waar geen of weinig corrigerend toezicht aanwezig is.

Ook in de verkeerszaken die wij behandelen zien wij helaas vaker dat de rechtspraak beslissingen neemt die je in een democratische rechtsstaat als Nederland niet verwacht. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden is de hoogste rechter waar het gaat om lichte (Mulder) verkeersovertredingen, en voor de burger feitelijk altijd het eindstation. Een hogere rechter die het hof corrigeert als het de ‘fout’ in gaat is er praktisch gezien niet. De mogelijkheid om zelf cassatie in te stellen in deze zaken is zeer lang geleden afgeschaft. De Hoge Raad grijpt nu slechts nog in op initiatief van de procureur-generaal bij de Hoge Raad, wat zeer zelden voorkomt. Met andere woorden, het hof heeft in feite vrij spel.

De strafkamer van het hof dat deze Mulderzaken behandelt bestaat uit een zeer klein team van vaste raadsheren en is berekend op een jaarlijkse instroom van ongeveer 1000 tot 1500 zaken. De huidige instroom is echter een veelvoud daarvan en ligt thans op meer dan 10.000 zaken per jaar. Het hof in Leeuwarden, exclusief bevoegd in deze zaken, ziet zich over de afgelopen jaren geconfronteerd met een enorme toestroom van hoger beroepen, met bijbehorende werklast en vertraging. Inmiddels is de achterstand en doorlooptijd ruim 2 jaar. Tijdens een telefonisch onderhoud met de griffie wist de medewerker ons ooit te vertellen dat de kasten letterlijk uitpuilden.  

Vergoeding voor rechtsbijstand

Tegen deze achtergrond moeten recentelijke ontwikkelingen en beslissingen worden begrepen. Het hof oordeelt nu, in afwijking van alle andere (hogere) rechters die dezelfde, identieke regels toepassen, dat van “in het gelijk stellen” slechts nog sprake is indien de boete wordt vernietigd of gematigd. In veel gevallen vindt dus geen vergoeding voor werkzaamheden meer plaats. Voorheen was het zo dat ook een vergoeding werd toegekend indien er sprake was van ernstige procedurele onzorgvuldigheden, en de beslissing van de officier van justitie of de kantonrechter daarom werd vernietigd. Illustratief is bijvoorbeeld de situatie dat de rechter ten onrechte het beroep niet inhoudelijk heeft behandeld en de zaak wordt terugverwezen naar de kantonrechter. Voorheen werden de kosten voor rechtsbijstand vergoed, thans niet meer.
Het hof heeft niet gemotiveerd waarom waarom men afwijkt van de wijze waarop andere rechters vaststellen of een vergoeding voor rechtsbijstand dient te worden toegewezen. Maar die reden laat zich natuurlijk wel raden met de enorme instroom van zaken in het achterhoofd. Het hof zal nooit opschrijven dat het werkelijk te doen is om het aantal hoger beroepen terug te brengen en rechtsbijstand te ontmoedigen. Het hof dus als eigen poortwachter.

Dit alles levert in de beslissingen van zowel kantonrechters als het hof nogal fraaie, conflicterende overwegingen op. Zo worden beslissingen vernietigd en beroepen gegrond verklaard, maar is de burger desondanks toch “niet in het gelijk is gesteld”. Begrijpt u het nog? Mij zijn geen vergelijkbare uitspraken uit andere rechtsgebieden bekend die zo innerlijk tegenstrijdig zijn als deze lijn.
In de vakliteratuur is ook forse kritiek geuit op deze nieuwe richting van het hof, maar men begrijpt natuurlijk dat het hof zich van al deze kritiek niets zal aantrekken. Immers zou anders het beoogde doel – de gewenste lagere instroom – niet worden bereikt.

Gevolgen voor burgers en juridische professionals

Deze nieuwe richting van het hof heeft gevolgen voor zowel burgers als hun gemachtigden. Voor de burger die zelf procedeert werd voorheen in veel gevallen een reis- en onkostenvergoeding toegekend voor het bijwonen van een zitting. Ook dus in die gevallen waarbij de oorspronkelijke boete in stand bleef maar de beslissing niet deugde, en men dus deels ‘gelijk’ kreeg. Dat is niet langer aan de orde. Onder de nieuwe regels van het hof komt men hiervoor niet langer in aanmerking. U komt dus voortaan vaker écht voor niets naar de zitting en het kost u nog geld ook.

Voor de juridische professional betekent het vaker terechte[!] proceshandelingen verrichten die niet langer worden vergoed. Fouten van het OM of de rechtspraak moet men maar accepteren, ook al kost dat de rechtsbijstandverlener (veel) meer werk.
En vergelijkbare fouten zal men bij de overheid blijven maken, is inmiddels de ervaring, want van een echt leermoment voor het OM of de rechtspraak is geen sprake meer. Fouten blijven immers zonder consequentie nu een financiële prikkel is weggevallen.
In de praktijk komt het voor dat wij voor onze clienten door (moeten) procederen tot het hof, soms alleen al om een volledig dossier te krijgen, of om de zaak inhoudelijk behandeld te krijgen. De raadsman moet daarvoor werken, zonder dat daar nog enige vergoeding tegenover staat. Een ontmoedigingsbeleid voor rechtshulp, is waar de rechtspraak thans voor staat.

In Leeuwarden knijpt men graag de ogen wel even toe als dat uitkomt, maar dan niet voor u.

Toch nog vragen?

Heb jij vragen over je boete, of over de behandeling van jouw zaak? Stel je vraag via dit formulier en je ontvangt van onze helpdesk zo snel mogelijk een antwoord. Of dien je boete in, wij gaan dan direct voor je aan de slag.

6 + 6 =